5 Φραγμοί στην απόφαση για επέμβαση παχυσαρκίας

Παρά τις σημαντικές προόδους στην ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της βαριατρικής χειρουργικής, λιγότερο από το 1% των ενηλίκων που πληρούν τα κριτήρια του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) καταλήγουν τελικά να υποβληθούν σε επέμβαση παχυσαρκίας.

Σε ποιοτική μελέτη που πραγματοποιήθηκε το 2022, συμμετείχαν 271 ενήλικες με σοβαρή παχυσαρκία και 182 επαγγελματίες υγείας με εμπειρία στη φροντίδα παχύσαρκων ατόμων. Η μελέτη κατέγραψε τους βασικούς λόγους που οδηγούν τους ασθενείς να διστάζουν ή να απορρίπτουν τη δυνατότητα βαριατρικής χειρουργικής.

Οι συμμετέχοντες ανέφεραν πληθώρα ατομικών εμποδίων. Συγκεκριμένα, κυριάρχησαν ο φόβος της ίδιας της επέμβασης, ο φόβος των αλλαγών στην καθημερινότητα, καθώς και οι ανησυχίες για την ικανότητά τους να τηρήσουν τη μετεγχειρητική δίαιτα. Επιπλέον, εκφράστηκαν ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια της χειρουργικής διαδικασίας και τις πιθανές επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν.

Τέλος, οι περισσότεροι συμμετέχοντες επισήμαναν ότι το σωματικό τους βάρος δεν είχε ακόμη φτάσει σε ένα «κρίσιμο σημείο αιχμής» — δηλαδή σε ένα προσωπικά καθορισμένο όριο που να τους ωθεί στην απόφαση για χειρουργική παρέμβαση.

1. Φόβος για τη χειρουργική επέμβαση και τα αποτελέσματά της

Πολλοί ασθενείς εμφανίζονται διστακτικοί ως προς την απόφαση να υποβληθούν σε βαριατρική χειρουργική, κυρίως λόγω προηγούμενων αρνητικών εμπειριών τους με άλλες χειρουργικές επεμβάσεις ή λόγω αφηγήσεων με δυσμενή έκβαση που έχουν ακούσει από γνωστούς ή διαβάσει στο διαδίκτυο. Ο φόβος για την ίδια τη διαδικασία, καθώς και οι ανησυχίες σχετικά με πιθανές επιπλοκές, αποτελούν βασικά αποτρεπτικά στοιχεία.

Ένα ακόμη σημαντικό εμπόδιο αποτελεί η επεμβατικότητα της διαδικασίας και η αίσθηση ότι αλλοιώνεται ένα «υγιές όργανο». Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ένας από τους συμμετέχοντες: «Έπρεπε να αποδεχτώ ότι η χειρουργική επέμβαση θα μπορούσε να είναι η ώρα μου».

Επιπλέον, πολλοί ασθενείς δεν ήταν πεπεισμένοι ότι η επέμβαση θα επιτύχει την επιθυμητή απώλεια βάρους ή θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις συνοδές παθήσεις (συννοσηρότητες). Ορισμένοι εξέφρασαν την επιφύλαξη: «Δεν ήθελα να αλλάξω το σώμα μου χωρίς εγγύηση επιτυχίας».

Τέλος, υπήρξαν ανησυχίες και για το ενδεχόμενο μελλοντικών επεμβάσεων, όπως για παράδειγμα αισθητική χειρουργική για την αφαίρεση της περίσσειας δέρματος μετά την απώλεια βάρους.

2. Φόβος για την αλλαγή του τρόπου ζωής

Οι ασθενείς εξέφρασαν φόβο σχετικά με τη δέσμευση που απαιτείται μετά τη βαριατρική επέμβαση, την οποία περιέγραψαν ως μια «δια βίου διαδικασία». Ο φόβος αυτός σχετιζόταν με τον μη αναστρέψιμο χαρακτήρα της χειρουργικής επέμβασης και με την ανησυχία για τις αρνητικές συνέπειες που μπορεί να προκύψουν σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις απαιτούμενες αλλαγές στον τρόπο ζωής — όπως, για παράδειγμα, η εμφάνιση πόνου μετά από επεισόδια υπερφαγίας.

3. Η αντίληψη ότι «το βάρος δεν έχει φτάσει στο σημείο αιχμής του»

Πολλοί ασθενείς δεν αναγνώριζαν την ανάγκη για χειρουργική επέμβαση, εκτός αν η παχυσαρκία έφτανε να θεωρείται «απειλητική για τη ζωή» ή αν οι συννοσηρότητες περιόριζαν σε ακραίο βαθμό τη σωματική τους λειτουργικότητα. Για τον λόγο αυτό, αρκετοί αντιμετώπιζαν τη βαριατρική χειρουργική ως «έσχατη λύση».

Επιπλέον, δεν ήταν πεπεισμένοι ότι η σοβαρότητα της κατάστασής τους δικαιολογούσε μια τόσο επεμβατική προσέγγιση. Πολλοί διατηρούσαν την πεποίθηση ότι μπορούσαν να χάσουν βάρος με δικές τους προσπάθειες, χωρίς χειρουργική παρέμβαση. Μάλιστα, χαρακτήριζαν τη βαριατρική επέμβαση ως «πολύ ακραία» και δήλωναν ότι θα προτιμούσαν πρώτα να δοκιμάσουν φαρμακευτική αγωγή ή άλλες μη επεμβατικές μεθόδους απώλειας βάρους.

Ωστόσο, όταν το βάρος τους έφτανε σε ένα «σημείο αιχμής», η σοβαρή παχυσαρκία και οι συνοδές παθήσεις γίνονταν ισχυρά κίνητρα για την απόφαση να προχωρήσουν σε χειρουργική αντιμετώπιση. Η μελέτη δείχνει ότι υπάρχει ένα «σημείο καμπής» στο οποίο οι ασθενείς συνειδητοποιούν την ανάγκη της επέμβασης. Σε αυτό το στάδιο, παράγοντες όπως η μειωμένη κινητικότητα, η επιθυμία να είναι ενεργοί με τα εγγόνια τους, αλλά και ο φόβος του θανάτου, λειτουργούν ως καταλύτες για την αποδοχή της χειρουργικής λύσης.

4. Ανησυχίες σχετικά με την τήρηση των προτεινόμενων διατροφικών αλλαγών

Η ανάγκη συμμόρφωσης με τις διατροφικές αλλαγές αποτέλεσε σημαντικό εμπόδιο για πολλούς ασθενείς. Ένας συμμετέχων που τελικά δεν προχώρησε στη χειρουργική επέμβαση δήλωσε χαρακτηριστικά: «Δεν υπάρχει περίπτωση να διατηρήσω αυτή τη δίαιτα». Άλλοι περιέγραψαν ότι χρησιμοποιούσαν το φαγητό ως «δεκανίκι» για συναισθηματική υποστήριξη, γεγονός που καθιστούσε ιδιαίτερα δύσκολη την τήρηση των απαιτούμενων αλλαγών σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Σε μετεγχειρητικό στάδιο, ένας ασθενής ανέφερε ότι ένιωθε σαν «παγιδευμένο ζώο» εξαιτίας της έντονης πείνας που του προκαλούσαν τα ψυχιατρικά του φάρμακα — μια αίσθηση που ερχόταν σε σύγκρουση με τον πόνο που ένιωθε όταν έτρωγε.

Επιπλέον, αρκετοί ασθενείς αναφέρθηκαν στις πρακτικές δυσκολίες που σχετίζονται με την προετοιμασία των γευμάτων, την έλλειψη χρόνου και την περιορισμένη πρόσβαση σε υγιεινές τροφές — είτε λόγω κόστους είτε λόγω ανεπαρκών επιλογών σε κοινωνικές δομές.

5. Έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης

Η αρνητική στάση της οικογένειας και των φίλων απέναντι στη βαριατρική χειρουργική επηρέασε αρνητικά την απόφαση των ασθενών να προχωρήσουν σε επέμβαση. Πολλοί ανέφεραν ότι η έλλειψη κατανόησης ή αποδοχής από το άμεσο κοινωνικό τους περιβάλλον αποτέλεσε σοβαρό ανασταλτικό παράγοντα.

Οι ασθενείς υπογράμμισαν τη σημασία ενός σταθερού και υποστηρικτικού κοινωνικού δικτύου, το οποίο θα μπορούσε να παρέχει τόσο πρακτική φροντίδα στην περίοδο της ανάρρωσης όσο και τη συναισθηματική ενίσχυση που απαιτείται για την προσαρμογή στον νέο τρόπο ζωής μετά την επέμβαση.

Συμπεράσματα:

Συμπερασματικά, η περιορισμένη προσφυγή στη βαριατρική χειρουργική φαίνεται να επηρεάζεται από τον φόβο των ασθενών απέναντι στη χειρουργική επέμβαση και τις επακόλουθες αλλαγές στον τρόπο ζωής. Ο δισταγμός αυτός σχετίζεται επίσης με την αμφιβολία σχετικά με την αναγκαιότητα της επέμβασης και την ικανότητα ενσωμάτωσης των προτεινόμενων διατροφικών και συμπεριφορικών αλλαγών.

Για την υποστήριξη των ασθενών καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής διαδικασίας, απαιτούνται στοχευμένες συμπεριφορικές παρεμβάσεις και μια διαχρονική, πολυεπιστημονική προσέγγιση, που να ενισχύει τη σταδιακή τροποποίηση των προσωπικών πρακτικών υγείας.

Η βαριατρική χειρουργική παραμένει η πιο αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή για την απώλεια βάρους, συγκριτικά με τη συμπεριφορική διαχείριση μόνο. Οδηγεί σε μεγαλύτερη και διατηρήσιμη απώλεια βάρους, καλύτερο έλεγχο ή επίλυση των συννοσηροτήτων και σημαντική βελτίωση στην ποιότητα ζωής. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, τα ποσοστά θνησιμότητας και σοβαρών επιπλοκών έχουν μειωθεί σημαντικά, με τις σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες να καταγράφονται σε λιγότερο από 6% και την περιεγχειρητική θνησιμότητα σε ποσοστό μικρότερο από 0,2%. Τα ποσοστά αυτά είναι συγκρίσιμα με εκείνα μιας σκωληκοειδεκτομής.

ΠΗΓΗ: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34963509/